نمىشنود . لهذا چون ميّت تازه به نزد ايشان مىرود از او احوال اين عالم را مىپرسند . چنانچه مجلسى ( قدس سره ) فرموده كه در اخبار بسيار وارد شده كه ارواح مؤمنان در درختى مىباشند در بهشت بر صفت بدن‌ها ، يكديگر را مىشناسند و از يكديگر سؤال مىكنند و از طعام و شراب بهشت مىخورند و مىآشامند و مىگويند اى پروردگار ما قيامت را از براى ما برپا كن و آنچه وعده داده‌اى عطا كن و آخر ما را به اول ما ملحق كن . و هرگاه روحى از ارواح بر ايشان وارد مىشود جمع مىشوند نزد او كه سؤال كنند . پس بعضى مىگويند بگذاريد الحال او را كه از هول عظيمى رها شده . و چون اطمينانى به هم مىرساند از هر يك از ياران و اصحاب خود از او سؤال مىكنند . اگر مىگويد زنده است اميدوار مىشوند كه شايد از سعداء باشد و اگر گفت مرده است مىگويند رفت به پائين به سوى جهنم كه او را نديديم و به ما ملحق نشد 70 . پس تلقين دادن او و حركت دادن بدن او وقت تلقين و اسمع و افهم گفتن به او همه العياذ باللّه لغو خواهد بود . پس انصاف اين است كه دست تصرف و تأويل در همه اين‌ها گشودن خلاف طريقهء دين است . بلى آن حيات ، حيات بسيار ضعيفى است كه روح از اعالى بدن و كمر تجاوز ندارد و علاقهء طبيعى اوّل به ميان نمىآيد ، پس ثانيا حالت احتضار و شدّت سكرات را نمىبيند ، پس اين بين بين است نسبت به حيات دنيوى تمام و قالب مثالى . و آيا آن را كه خورده باشند يا سوخته و يا ريزريز نموده باشند سؤال و فشار او چگونه است ، چيزى از تفصيل او به نظر نرسيده و هو العالم . پنجم آنكه آنچه مجلسى ( قدس سره ) سابقا از مفيد ( قدس سره ) نقل كرد كه در احاديث وارد شده كه ارواح انبياء و ائمه را با بدن‌هاى ايشان به آسمان مىبرند و تنعم ايشان در بدن اصلّى است و اين مخصوص ايشان است ، 71 منافات دارد اين احاديث با احاديث بسيار ديگر كه دلالت مىكند بر بقاى جسد مطهر منور ايشان در قبور منوّرهء ايشان ، بخصوص ادعيهء تربت و فقرات زيارت . پس شايد مراد از احاديث اول اين باشد كه ايشان جامع همه عوالمند و بعد از گذشتن از دنيا باز در دنيا تصرف دارند و لهذا مردم از ايشان و زيارت و قبور ايشان به مطالب عاليه مىرسند ، و تكلّم و تلاوت سر مبارك سيد الشهداء ( ع ) خفا ندارد ، و مع ذلك لذت جسمانى و روحانى همه را در عالم برزخ نيز دارند و ديگران تا به بهشت نروند ندارند ؛ چنانچه ايشان ( ع ) در دنيا نيز به اذن اللّه خلاقيّت داشتند و از طعام بهشت تناول مىنمودند و ملائكه را مىديدند و صحبت مىنمودند و از